در روابط تجاری و حتی شخصی، یکی از رایج‌ترین ابزارهای تضمین، سفته است. اما مشکل از جایی شروع می‌شود که این سند مهم بدون هیچ‌گونه رسید یا مدرکی به طرف مقابل تحویل داده می‌شود. در چنین شرایطی، اگر دارنده سفته اقدام به طرح دعوای مطالبه وجه کند، صادرکننده معمولاً خود را در موقعیتی ضعیف می‌بیند.

از منظر حقوقی، اصل بر این است که امضاکننده سفته متعهد به پرداخت مبلغ آن است. یعنی دادگاه در نگاه اولیه، دارنده سفته را محق می‌داند، مگر اینکه خلاف آن اثبات شود. همین موضوع باعث می‌شود بار اثبات عملاً بر دوش صادرکننده قرار بگیرد؛ حتی اگر در واقعیت، سفته صرفاً به عنوان ضمانت یا امانت داده شده باشد.

در چنین پرونده‌هایی، مهم‌ترین ابزار دفاعی، «تغییر زمین بازی» است. به این معنا که به جای تلاش مستقیم برای اثبات امانی بودن سفته (که معمولاً دشوار است)، باید ادعای خواهان را متزلزل کرد. اگر خواهان نتواند رابطه طلبکارانه را به‌طور شفاف اثبات کند، دادگاه دچار تردید می‌شود و همین تردید می‌تواند به نفع خوانده تمام شود.

برای ایجاد این تردید، استفاده از قرائن اهمیت زیادی دارد. پیامک‌ها، مکاتبات، شهادت شهود، یا حتی رفتار طرفین پس از تحویل سفته می‌تواند نشان دهد که هدف از صدور سفته، تضمین یک رابطه بوده نه ایجاد بدهی مستقل. در بسیاری از موارد، دادگاه‌ها زمانی که به این نتیجه برسند که ماهیت واقعی سفته روشن نیست، از صدور حکم به نفع خواهان خودداری می‌کنند.

نکته بسیار مهم این است که در این نوع دعاوی، دفاع حقوقی صرفاً به معنای ارائه مدرک مستقیم نیست، بلکه «ساختن روایت منطقی و قابل پذیرش» از ماجراست. وکیلی که بتواند این روایت را به‌درستی در ذهن قاضی شکل دهد، حتی در نبود رسید، شانس بالایی برای موفقیت خواهد داشت.

در نهایت باید گفت: اشتباه در زمان تحویل سفته ممکن است جبران‌ناپذیر به نظر برسد، اما با یک استراتژی دفاعی دقیق، همچنان امکان پیروزی در دعوا وجود دارد.