بسیاری از اختلافات حقوقی نه به دلیل سوءنیت طرفین، بلکه به دلیل ضعف در تنظیم قراردادها شکل میگیرند. در واقع، قراردادهای مبهم و ناقص، بذر یک دعوای حقوقی را از همان ابتدا در خود دارند.
یکی از مهمترین مشکلات قراردادهای غیرحرفهای، ابهام در موضوع تعهد است. وقتی دقیق مشخص نشده که چه چیزی، با چه کیفیتی و در چه شرایطی باید انجام شود، هر یک از طرفین میتواند برداشت متفاوتی از قرارداد داشته باشد. این تفاوت برداشت، در نهایت به اختلاف و سپس به دادگاه منتهی میشود.
از سوی دیگر، بسیاری از قراردادها فاقد ضمانت اجرای مؤثر هستند. یعنی حتی اگر یکی از طرفین به تعهدات خود عمل نکند، ابزار کافی برای وادار کردن او به انجام تعهد یا جبران خسارت وجود ندارد. در چنین شرایطی، تنها راه باقیمانده طرح دعواست؛ مسیری که هم زمانبر است و هم پرهزینه.
مشکل مهم دیگر، نبود پیشبینی برای شرایط بحرانی است. قراردادهای حرفهای، صرفاً وضعیت عادی را در نظر نمیگیرند، بلکه سناریوهای اختلاف، تأخیر، عدم اجرا و حتی فسخ را نیز پیشبینی میکنند. اما در بسیاری از قراردادهای رایج، این موارد نادیده گرفته میشود و همین خلأ، دست طرفین را برای سوءاستفاده یا تفسیر به نفع خود باز میگذارد.
یکی از اشتباهات رایج کسبوکارها، استفاده از نمونه قراردادهای آماده و اینترنتی است. این قراردادها معمولاً بدون توجه به شرایط خاص هر رابطه تنظیم شدهاند و نمیتوانند نیازهای واقعی طرفین را پوشش دهند. نتیجه چنین رویکردی، قراردادی است که در ظاهر کامل است اما در عمل، کارایی لازم را ندارد.
در نهایت باید پذیرفت که قرارداد، صرفاً یک متن حقوقی نیست؛ بلکه یک ابزار مدیریت ریسک است. هرچه این ابزار دقیقتر طراحی شود، احتمال بروز اختلاف کمتر خواهد شد. به همین دلیل، هزینهای که برای تنظیم یک قرارداد حرفهای پرداخت میشود، در واقع سرمایهگذاری برای جلوگیری از دعاوی آینده است.
